- Bıçak şablonu, kâğıdın nereden kesilip nereden katlanacağını gösteren çizimdir.
- Kesim çizgisi kâğıdı ayırır, kırım çizgisi kesmeden katlanma izi açar.
- Tasarım kesim çizgisinden 3 mm taşmalı, yazılar çizgiden içeride durmalıdır.
Bir kutuyu açıp düz bir masaya yaydığınızı düşünün. Ortaya artı işaretine benzeyen, kanatları ve dilleri olan tek parça bir karton çıkar. İşte o düz şeklin çizimine bıçak şablonu denir. Kutu, karton çanta, cepli dosya, kapı askısı gibi düz kesilmeyen her işin bir bıçağı vardır. Tasarım bu çizimin üstüne kurulur; bıçak yanlışsa tasarım ne kadar iyi olursa olsun kutu kapanmaz.
01Bıçak şablonu tam olarak nedir?
Matbaada bıçak iki anlamda kullanılır. Birincisi tasarım dosyasındaki çizimdir: kutunun açılımı, yani düz hâli, üzerinde kesilecek ve katlanacak yerler ayrı çizgilerle gösterilir. İkincisi bu çizimden yapılan kalıptır: sert bir tabla üzerine çizimin şeklinde bükülmüş çelik şeritler çakılır. Baskıdan sonra kâğıt bu kalıbın altından geçer; keskin şeritler keser, küt şeritler katlanma izi açar.
Kısacası şablon, kalıbın da tasarımın da ortak haritasıdır. Grafikçi tasarımı şablona göre yerleştirir, kalıp aynı şablondan yapılır; ikisi milimi milimine örtüşmelidir.
Kendi dosyanızı hazırlıyorsanız şablonu matbaadan isteyin ve tasarımı onun üstüne kurun. Bıçak çizgilerini ayrı bir katmanda bırakın, tasarım katmanıyla birleştirmeyin ve dosyayı PDF olarak gönderin. Matbaa bıçağı kalıp için, tasarımı baskı için ayrı ayrı kullanır.
02Kesim, kırım ve diğer çizgiler
- Kesim çizgisi: Kâğıdın tamamen ayrılacağı dış kenar. Şablonda genelde düz çizgiyle gösterilir.
- Kırım çizgisi: Kâğıdı kesmeden ezen ve katlanma izi açan çizgi. Genelde kesikli çizgiyle ya da başka renkte gösterilir. Kalın kartonda kırım olmadan düzgün katlama yapılamaz, kat yeri çatlar.
- Yarım kesim: Kâğıdın yalnız üst katını kesen çizgi; açılır dil ve koparma şeridi gibi yerlerde kullanılır.
- Perforaj: Kesik kesik delinen, elle koparılmak için açılan çizgi.
- Delik ve pencere: Kapı askısının kola geçen deliği ya da kutunun şeffaf penceresi de bıçakla kesilir.
Şablon çizgileri dosyada tasarımdan ayrı bir katmanda ve ayrı bir renkle durur; baskıya girmez, yalnız kalıbın yerini gösterir. Bizdeki kapı askısı el ilanında kapı koluna geçen delik ve kanca bu şekilde bıçakla kesilir.
03Taşma payı ve güvenli alan
Kesim hiçbir zaman sıfır hatalı değildir; kâğıt makinede milimetrenin altında da olsa kayabilir. Bu yüzden zemin rengi ve kenara dayanan görseller kesim çizgisinin 3 mm dışına taşırılır. Buna taşma payı denir. Taşma yoksa kayan kesimde kenarda ince beyaz bir şerit kalır.
Tersi de geçerlidir: yazılar, telefon numarası ve logo kesim ve kırım çizgisinin en az 3 mm içinde durmalıdır. Bu bölgeye güvenli alan denir. Kırım çizgisinin tam üstüne gelen bir yazı, kutu katlandığında ikiye bölünür.


04Yapıştırma kanadı, iç ölçü ve açılım
Yapıştırma kanadı, kutunun kendi üzerine yapıştırıldığı dar şerittir. Bu şeride genelde baskı ve selefon gelmez; tutkal çıplak kartona tutar, selefonlu yüzeye iyi tutmaz. Tasarım yaparken kanadı boş bırakmak bu yüzden önemlidir.
Kutu ölçüsü verirken iç ölçü mü dış ölçü mü olduğunu söyleyin. Kartonun kalınlığı her duvarda biraz yer kaplar; mukavva gibi kalın malzemede bu fark büyür. İçine ürün girecek kutuda doğru olan, ürünün ölçüsünden yola çıkıp iç ölçüyü vermektir.
Açılım, kutunun düz hâlinin ölçüsüdür ve kâğıt sarfiyatını belirler. Örneğin bizdeki Cepli Dosya katlanmış hâliyle 30,5 × 21,8 cm'dir ve A4 kâğıtları alır; açılımı ise 47,8 × 37,5 cm'dir. Açılım büyüdükçe bir baskı tabakasından çıkan adet azalır, bu da fiyata yansır.
05Bıçak neden bu kadar önemli?
Çünkü hatası baskıdan sonra fark edilir. Yanlış kırım çizgisi kapağın kapanmamasına, ters yöne bakan bir yazıya, yapışmayan bir kanada yol açar ve bütün tiraj elde kalır. Bu yüzden özel ölçülü kutularda önce düz bir kâğıttan elle katlanan bir maket yapılması iyi bir alışkanlıktır.
Kendi ürettiğimiz Hediye Kutusu, Premium Hediye Kutusu ve karton çantaların ölçüsü sabittir; bu kutu ve çantalar tek başına da, setlerin içinde de sipariş edilir. Tasarımı grafik ekibimiz hazırlar ve onayınız olmadan baskıya geçilmez. Kutu türleri için hediye kutusu çeşitleri, sipariş öncesi kontrol için ambalaj siparişinde 7 nokta yazısına bakın.









